Dane kontaktowe

„Świeszkowski & Jóźwiak Adwokat 

i Radca prawny” Spółka partnerska

 

Kancelaria   Radcy   Prawnego   Anny Prokop

 

ul. Sterlinga 17/8

90-217 Łódź

tel. 42 678 89 66

 

Filia w Łowiczu

ul. Nowa 8 lok. A

99-400 Łowicz

tel. 46 837 37 14

 

e-mail: kancelaria@mecenas.eu

Strona główna » Aktualności » Nowelizacja prawa autorskiego przyjęta przez rząd

Nowelizacja prawa autorskiego przyjęta przez rząd

Rozszerzenie zakresu prawa cytatu, wprowadzenie wynagrodzenia dla twórców za wypożyczenia biblioteczne i umożliwienie korzystania z tzw. utworów osieroconych, to tylko niektóre ze zmian wprowadzonych tzw. „dużą” nowelizacją ustawy o Prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Projekt nowelizacji ustawy o prawie autorskim został przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego celem jest dostosowanie istniejących przepisów do regulacji prawa unijnego z tego zakresu.

W propozycjach nowelizacji zawarto „uelastycznienie” prawa cytatu. Projekt zakłada, że każdy będzie mógł przytaczać w całości rozpowszechnione utwory plastyczne i fotograficzne. Rozszerzony został także katalog celów cytatu, który w aktualnej propozycji ma charakter otwarty. Ponadto, korzystanie z utworów na potrzeby parodii, karykatury i pastiszu zostało wprost uregulowane w projekcie ustawy. Zmiany zaś dotyczące dozwolonego użytku mają ułatwić instytucjom oświatowym na wykorzystywanie utworów w tzw. e-learningu.

Z kolei autorom polskich książek, znowelizowana ustawa ma zapewnić wynagrodzenie za  użyczanie egzemplarzy ich dzieła przez biblioteki publiczne. Pieniądze na ten cel, a także dla tłumaczy przekładających utwory na język polski i w pewnej części dla wydawców, będą pochodzić ze środków ministerstwa kultury. Statystyki przytoczone przez ministerstwo podają, że większość państw europejskich, przeznacza na te wynagrodzenia od około 1 miliona do kilkuset tysięcy euro rocznie.

Nowelizacja odnosi się także do tzw. utworów osieroconych, czyli takich których udostępnienie bibliotekom czy muzeom, jest obecnie niemożliwe, ze względu na to, że ich twórcy są nieznani albo nie można ustalić miejsca ich pobytu. Znowelizowana ustawa ma to zmienić, m.in. z tego powodu, że istniejące w Polsce utwory osierocone, mają często ogromną wartość historyczną i kulturową oraz liczą setki tysięcy egzemplarzy. Jako przykład można podać Bibliotekę Narodową, która posiada około 300 tys. książek, z których nie można korzystać ze względu na obowiązujące prawo; także w zasobach Filmoteki Narodowej znajduje się ok. 300 osieroconych filmów z okresu sprzed drugiej wojny światowej. Osierocone utwory to również plakaty, zdjęcia, pocztówki i utwory muzyczne.

„Nowe przepisy umożliwią korzystanie z utworów osieroconych przez instytucje kultury (biblioteki, muzea, filmoteki), szkoły, instytucje oświatowe, uczelnie, archiwa, instytuty badawcze i naukowe PAN oraz nadawców publicznych. Uzyskanie statusu utworu osieroconego będzie się wiązać z koniecznością przeprowadzenia tzw. starannych poszukiwań osób uprawnionych. Jeśli te poszukiwania nie zakończą się pomyślnie, utwór zostanie uznany za osierocony, a posiadająca go instytucja będzie mogła go zwielokrotniać i udostępniać w Internecie w celach kulturalnych i edukacyjnych" – podaje Centrum Informacyjne Rządu.

Ponadto, znowelizowana ustawa ma umożliwić instytucjom kultury korzystanie z dzieł niedostępnych w handlu, czyli tzw. out of commerce. Poprzez takie dzieła należy rozumieć te utwory, które nadal są chronione prawami autorskimi, ale nie są już dostępne na rynku, ze względu na to, że właściciele praw autorskich do nich nie publikują nowych wydań, a te wcześniejsze nie są dostępne ani w tradycyjnych kanałach dystrybucji, ani w Internecie. Jednakże nowelizacja dotyczy tylko dzieł „out of commerce", które zostały wydane przed 1994 r., czyli przed wejściem w życie obowiązującej ustawy. Utwory te będą zwielokrotniane i udostępniane w Internecie na podstawie umowy licencyjnej zawartej z organizacją zbiorowego zarządzania. Natomiast korzystanie z nich będzie ograniczone tylko do celów niekomercyjnych.

Kolejna zmiana zakładana w nowelizacji to likwidacja opłat na Fundusz Promocji Twórczości, z którego roczne wpływy wynosiły ok. 400 tys. zł.  Wyjaśniając, obecnie publikowanie utworów w domenie publicznej, czyli tych, które nie są chronione przez prawo autorskie, wiąże się z obowiązkiem odprowadzenia części zysków na Fundusz Promocji Twórczości. Ministerstwo Kultury, uznało, że system jest nieefektywny ekonomicznie i ogranicza korzystanie z dzieł będących w domenie publicznej, dlatego obowiązek ten należy znieść.

Po przyjęciu przez rząd projekt trafi następnie do Sejmu. Posłowie pracują już nad tzw. małą nowelą prawa autorskiego, która wydłuża do 70 lat ochronę praw pokrewnych do artystycznych wykonań utrwalonych na fonogramach oraz fonogramów. Obecnie tak długi czas ochrony praw przysługuje jedynie twórcom, natomiast wykonawcom tylko przez okres 50 lat.

Źródło: Rzeczpospolita