Dane kontaktowe

„Świeszkowski & Jóźwiak Adwokat 

i Radca prawny” Spółka partnerska

 

Kancelaria   Radcy   Prawnego   Anny Prokop

 

ul. Sterlinga 17/8

90-217 Łódź

tel. 42 678 89 66

 

Filia w Łowiczu

ul. Nowa 8 lok. A

99-400 Łowicz

tel. 46 837 37 14

 

e-mail: kancelaria@mecenas.eu

Strona główna » Aktualności » Bankowy tytuł egzekucyjny niezgodny z konstytucyjną zasadą równego traktowania

Bankowy tytuł egzekucyjny niezgodny z konstytucyjną zasadą równego traktowania

Trybunał Konstytucyjny w dniu 14 kwietnia b.r. orzekł, że art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe są niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 1 sierpnia 2016 roku.

Takie rozstrzygnięcie zapadło na skutek pytania prawnego skierowanego do Trybunału przez Sąd Rejonowy w Koninie, który miał wątpliwości co do zgodności przepisów o bankowym tytule egzekucyjnym z Konstytucją oraz Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W ocenie sądu pytającego bankowy tytuł egzekucyjny uprawnia banki do kierowania swych wierzytelności do postępowania egzekucyjnego z pominięciem etapu sądowego postępowania rozpoznawczego, co narusza zasadę równowagi między stronami stosunku prawnego poprzez silniejszą pozycję banku.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że prawo do wystawiania bankowych tytułów egzekucyjnych jest przywilejem banków, naruszającym zasadę równego traktowania (art. 32 ust. 1 Konstytucji) w trzech aspektach. A mianowicie w relacji między bankiem a jego klientem, w relacjach między bankami jako wierzycielami a pozostałymi podmiotami będącymi wierzycielami oraz w relacjach między dłużnikami banków i dłużnikami innych podmiotów.

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że bank i jego klient mają wspólną cechę istotną – są stronami prywatnoprawnego stosunku zobowiązaniowego, który jest oparty na zasadzie prawnej (formalnej) równości i autonomii woli stron. Powinny mieć więc równe, co do zasady, możliwości obrony swych praw i interesów wynikających z zawartej umowy. Tymczasem bank sam wydaje tytuł egzekucyjny, zastępujący orzeczenie sądu, z pominięciem merytorycznego rozpoznania sprawy, w czasie którego klient mógłby podnieść merytoryczne zarzuty. Klient może bronić się przed bankowym tytułem egzekucyjnym tylko wytaczając powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.), ponosząc w związku z tym pełną opłatę stosunkową (5 % od wartości przedmiotu sporu) i cały ciężar dowodzenia – w warunkach prowadzenia przeciwko niemu egzekucji wiążącej się z zajęciem majątku.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że takiego przywileju – tj. bycia sędzią we własnej sprawie – nie uzasadnia status banków, będących (z nielicznymi wyjątkami) prywatnymi przedsiębiorcami, działającymi w celu osiągnięcia zysku, chociaż Trybunał Konstytucyjny nie neguje szczególnej roli banków w gospodarce, uzasadniającej pewne szczególne uprawnienia, ale nie tak daleko idące, jak bankowy tytuł egzekucyjny. Nie uzasadnia tego również przywoływany w postępowaniu charakter banków jako instytucji zaufania publicznego. Trybunał podkreślił, że takiego statusu nie nadaje bankom żaden przepis prawny i że jest on kwestią faktu – wynika nie tylko z istotnej roli banków w gospodarce, ale i z nadzoru organów państwa nad ich tworzeniem i działalnością.

Dlatego Trybunał Konstytucyjny uznał zakwestionowane przepisy prawa bankowego stanowiące podstawę wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego za niezgodne z zasadą równego traktowania. Jednocześnie odroczył utratę ich mocy obowiązującej, aby umożliwić zakończenie toczących się spraw oraz wydanie przez ustawodawcę odpowiednich przepisów intertemporalnych.

Źródło: TK